अजब गजब - ७१ : छतरपुर रियासत
Bhoyar culture _ भोयर संस्कृति
Bhoyari dialect _ भोयरी बोली
छतरपुर रियासत या बुंदेलखंड म होती . भोयरी बोली म क्रियापद क भूतकालीन रूप प बुंदेलखंड क बुंदेली बोली को असर सपस्ट दिसस . जसो : थो , हट्यो , भयो , गयो . वूसोच ' तृतीय पुरूस ' सर्वनाम प बी बुंदेली को असर दिसस . जसो : वू , वा , वुई ...
भोयरी बोली प इ बुंदेली बोली को असर त दिसस च , पर आमारऽ कयी तिवार प बी बुंदेलखंड को सपस्ट असर स . बहुड्डा , भुजलिया को तिवार , आठवी को तिवार इ मुख्य स !
* बुंदेलखंड बोल्या प ' महाराजा छत्रसाल बुंदेला ' को नाव आपरंग च आवस .
तोडादार घोडादार
वीरनि सों प्रीति करी
साहस सों जीति जंग
खेत ते न चालियौ
होय जो नरेस देस
रैहे न कलेस रेस
मेरो कह्यो पालियौ ।
महाराजा छत्रसाल बुंदेला साठी या वरना परसिध्द स !
* इ.स. १६७१/७२ म दिलेरखान क छावनी मिन , बुरानपुर सिन महाराजा छत्रसाल बुंदेला छत्रपती शिवाजी महाराज ला भेटन साठी लुक कन् आया . येक मह्यना संग रह्या . तब छत्रपती शिवाजी महाराज न वून ला सांगे क , चाकरी सोडो अन् बुंदेलखंड म आपरो राज चलावो .
* महाराजा छत्रसाल बुंदेला न बुंदेलखंड प इ.स. १७३१ वरी राज कऱ्यो . वून क वंसज को राज इ.स. १७८५ वरी टिक्यो . इ.स. १७७५ म वून न महाराजा छत्रसाल बुंदेला क नाव पर ' छतरपुर ' बस्याडो , आन् छतरपुर ला राजधानी करी .
* इ.स. १८०६ म कुंवर सोने सिंह पवार ( सौनेजू ) न छतरपुर राज जित्यो . आन् छतरपुर राज ला ' पवार राज ' बनायो .
* कुंवर सोने सिंह : इ.स. १७८५ - १८१६
* परताब सिंह : इ.स. १८१६ - १८५४ . इन ला राजा की उपाधी भेटी .
* जगतराज : इ.स. १८५४ - १८६७ . परताब सिंह को पोरग्यो जगतराज जब ८ बरस को होता , तब वूई राजगादी प बस्या . जगतराज जी नाना होता , तेकन राजपाट को काम , परताब सिंह की दुसरी लाडी ( रानी ) न देख्यो .
* विश्वनाथ सिंह : इ.स. १८६७ - १८९५ .
* विश्वनाथ सिंह ( दुसरो ) : इ.स. १८९५ - १९३२
* भवानी सिंह : इ.स. १९३२ - १९४७ .
# इ.स. १९४७ म छतरपुर रियासत को बुंदेलखंड क संग विंध्य परदेस म विलय भयो .
# इ.स. १९५६ म विंध्य परदेस को मध्यपरदेस म विलय भयो .
# छतरपुर रियासत २९०० वर्ग किमी की होती . इ.स. १९०१ क सिरगनती क नुसार छतरपुर रियासत की आबादी १,५६,१३९ होती .
लेखक : इंजि . सुरेश महादेवराव देशमुख , नागपूर .
.
अद्भुत इतिहासिक जानकारी
ReplyDeleteधन्यवाद जी 🙏
Delete